web analytics

Manger، ستاره کم فروغ

سلام دوستان؛

خواستم این پست بنویسم کمی در مورد ترنسدوسر صوتی Manger MSW بررسی کنیم. برند Manger ساخت کشور آلمان و قطعه اصلی که این کمپانی حول محور اون شکل گرفته MSW هست. قطعه ای باند گسترده که مشخصات خاصی داره. احتمالا می دونید که این برند در ایران هم وجود داره و اگر علاقمند سیستم های استریو باشید، صدای این بلندگو را شنیدید و ایضاً احتمالاً نظرات شنونده ها را شندید که بعد از تست این بلندگو میگن “منگر فقط یه میدرنج خوب داره”. شاید این جمله از بیشتر از ده نفر در سالهای گذشته شنیدم که بعضی هاشون افراد شناخته شده و احیانا خودشون فروشنده سیستم های استریو هستند. ولی چرا “منگر فقط یک میدرنج خوب داره”؟ برای پاسخ به این سوال اجازه بدین اول یه پدیده مهم در طراحی بلندگو را توضیح اجمالی بدم (قول دادم مطلب فنی ننویسم! 🙂 )

Beaming چیست؟
در الکتروآکوستیک و در بحث طراحی بلندگو -در کتاب های مرجع- سرفصل مهمی وجود داره با عنوان beaming یا radiation pattern یا dispersion angle و همه این موارد مربوط به یک پدیده مشخص میشه. به صورت خلاصه بخوام توضیح بدم beaming یعنی “باریک شدن زاویه انتشار صوت منتشر شده از سطح قطعه بلندگو تواماً با کاهش طول موج بر اثر افزایش تدریجی فرکانس”. هرچه فرکانس پایین تر باشه، طول موج بلندتره در نتیجه بر اثر پدیده diffraction طول موج بلند میتونه در هر بسامد گام های بلندتری برداره و در نتیجه در زاویه گسترده تری از منبع صوت به محیط منتشر بشه. هرچه قطر بلندگو بزرگتر میشه، پدیده beaming در فرکانس پایین تری رخ میده (توضیح دلیلش خیلی طولانی میشه). بعنوان مثال یک قطعه 15 اینچ به مراتب زودتر از یک قطعه 8 اینچ دچار beaming میشه. وقتی یه قطعه دچار این پدیده میشه، اصطلاحاً میگیم پاسخ فرکانس narrow یا باریک شده. اگر علاقمند هستید این مساله با فرمول و معادلات آکوستیک مطالعه کنید به کتاب های مرجع مراجعه کنید ولی من سعی میکنم ساده توضیح بدم که همه متوجه بشن. فرض کنیم یه قطعه 15 اینچ و یک قطعه 8 اینچ داریم. اگر قرار باشه هردو این قطعات فرکانس مثلا 1500 هرتز را پخش کنن، قطعه 8 اینچ بخاطر قطر کمترش در فرکانس 1500 هرتز (فرکانس بعنوان مثال میگم میتونه هر فرکانس دیگه ای باشه) زاویه انتشار بسیار عریض تری داره. اگر فرمول ها را ساده کنم، میتونم از قانون 1 میلیون این مساله را توضیح بدم. زاویه انتشار هر قطعه برابر است با:

1000000 تقسیم بر قطر قطعه تقسیم بر فرکانس = زاویه انتشار

مثلا 1000000 تقسیم بر 8 اینچ تقسیم بر 1500 هرتز = 83 یعنی این قطعه 8 اینچ در فرکانس 1500 هرتز زاویه انتشاری به گستردگی 83 درجه داره. یعنی از مرکز قطعه به هر سمت بیشتر از 40 درجه که زاویه بسیار گسترده و خوبیه. حالا در مورد قطعه 15 اینچ:

1000000 تقسیم بر 15 تقسیم بر 1500 = 44 درجه. می بینید که یه ووفر 15 اینچ در 1500 هرتز زاویه انتشار باریکی خواهد داشت. پاسخ یه اسپیکر از نظر زاویه به on-axis (روی خط مستقیم) و off-axis (خارج از خط مستقیم) تقسیم میشه:

 

حالا این توضیحات چه ارتباطی با Manger MSW داره؟ آیا منگر به گفته شنونده ها حقیقتا فقط میدرنج خوبی داره و تریبل را پخش نمیکنه؟ پاسخ کوتاه “خیر” هست.
قطعه MSW رنج فرکانسی گسترده ای را پخش میکنه ولی مساله اینه چون قطر دیافراگم این قطعه بزرگه، این دیافراگم با این ابعاد برای پخش فرکانس های بالا دچار مشکل میشه. فرکانس ایجاد میشه ولی زاویه انتشار بسیار باریک میشه. بسیار بسیار سریع این اتفاق می افته. اجازه بدین با یه گراف نشونتون بدم. در گراف بالا خط قرمز on-axis و مابقی خطوط off-axis با زوایای مختلف هستند که زیر گراف توضیح میدم.

خط قرمز: خط مستقیم | خط خاکستری: 5 درجه | خط سبز: 10 درجه | خط سبز روشن: 15 درجه | خط نارنجی: 20 درجه | خط آبی: 25 درجه

خب اگر ملاک با خط مستقیم در نظر بگیریم منگر داره به خوبی تا حدود 22-23 کیلوهرتز را پخش میکنه. البته deepهایی مثل 1800 هرتز اصلا چیزی نیست که شنونده دوست داشته باشه اسپیکرش داشته باشه ولی از اونها اگر صرفنظر کنیم، اگر شنونده در حالیکه در نقطه مرکزی یا sweet point نشسته فقط به حدی حرکت کنه که نسبت به صفحه جلوی اسپیکر 5 درجه زاویه بگیره (خط خاکستری) پاسخ فرکانسی از حدود 10 کیلوهرتز با شیب تند شروع میکنه به افت. 5 درجه بسیار زاویه کمیه. برای همین گفتم MSW خیلی سریع دچار پدیده beaming میشه. اگر شنونده 10 درجه نسبت به اسپیکر زاویه بگیره (گراف سبز) پاسخ از حدود 7-8 کیلوهرتز به بعد از دست میره و همینطور که زاویه بیشتر میشه در گراف آبی با زاویه 25 درجه پاسخ فرکانسی از حدود 5-6 کیلوهرتز شروع به افت شدید میکنه. حالا شاید بهتر بشه درک کرد چرا شنونده ها بعد از شنیدن این بلندگو اظهار نظر میکنند که “منگر فقط یک میدرنج خوب داره”. صوت پدیده ای مطلق نیست و هر فرکانس دارای بسامدهای ثانویه و … هست. هارمونیک های دوم و سوم و … که با هر بار دو برابر شدن فرکانس رخ میده و ماهیت هر فرکانس چیزی نیست جز جمع فرکانس اصلی بعلاوه تمامی هارمونیک های بعدی. اگر یک فرکانس مثلا 5 کیلوهرتز که هارمونیک دومش میشه 10 کیلوهرتز با MSW پخش بشه و شنونده 10-15 درجه نسبت به اسپیکر زاویه داشته باشه، هارمونیک دومش را با افت شدت بسیار زیاد SPL می شنوه و این ماهیت کلی فرکانس را مخدوش میکنه.

منگر اگرچه تکنولوژی ساخت خیلی خاصی داره و در واقع یک درایور بلندگوی موج شکسته هست ولی به نظرم گردانندگان این کمپانی بلندگوساز (بلندگوی کامل) خوبی نیستند و این حرفم دلیل داره. منگر برای جبران پاسخ فرکانسی باریک در محدوده میانی به بالا، از تعدد قطعات بهره برده. یعنی اومده بجای یک قطعه MSW، از سه قطعه استفاده کرده. این در مدلهای قبلی این کمپانی دیده میشه مثل Manger Zerobox 103:

ولی چنین اسپیکری چند ایراد اساسی داره از نظر الکتروآکوستیک به بصورت خلاصه به دو مورد مهم تر اشاره می کنم.
1- استفاده از چند درایور که رنج فرکانسی مشابهی را پخش می کنند هر کدام lobeهای مختص به خود را ایجاد می کنند که باعث میشه هر قطعه دارای جهت انتشار متفاوتی باشه. قطعه جلوی جعبه به سمت شنونده صوت را منتشر میکنه و دو قطعه کناری هر کدام به سمت دیوارهای جانبی. این باعث ایجاد رفلکشن های ثانویه ناخواسته بسیاری میشه که هر کدام دارای زمان بندی متفاوتی نسبت به صدای مستقیم قطعه روبرویی دارند که اصلا پدیده جالبی نیست.
2- سه قطعه بکار رفته دارای تایمینگ نادرست هستند نسبت به گوش شنونده یعنی صدای هر قطعه با تقدم و تأخر زمانی به گوش شنونده می رسه که درک شخص از صدا را مختل میکنه.
همونطور که احتمالا می دونید کمپانی منگر تولید این مدلها را را که با توفیقی در بازار مصرف مواجه نشدند را متوقف کرده.
و باید اضافه کنم استفاده از این سه قطعه بصورت موازی، علاوه بر دو مشکل بالا در نهایت مشکل اصلی که زاویه انتشار باریک هست را حل نمیکنه چون MSW حتی در 10 درجه زاویه دچار beaming میشه حال اینکه این سه قطعه نسبت به یکدیگر 90 درجه اختلاف زاویه دارند یعنی باز هم در نهایت 80 درجه نقطه کور بین قطعات باقی می ماند.

قطعه MSW همچنین دارای هارمونیک دیستورشن قابل توجهی است. حدود 10% دیستورشن در ناحیه 1.7 کیلوهرتز که بسیار قابل توجه هست و در میانه محدوده ووکال قرار داره:

 

کلام آخر
به نظر من بعنوان یک طراحی الکتروآکوستیک، بلندگوی Manger به دلیل مشکلات beaming هست که از طرف عده کثیری از شنونده ها برگزیده نشده و عده بسیار کمی ازش استفاده می کنند. اگرچه سابقاً معتقد بودم برای استفاده بعنوان مانیتورینگ مسترینگ near field میتونه گزینه مناسبی باشه برای اهالی موزیک (سازندگان و تنظیم کنندگان و …) ولی MSW به دلیل اینکه دیستورشن زیادی ایجاد میکنه، نمیتونه مانیتور خوبی هم باشه. البته ناگفته نماند که MSW داینامیک رنج محدودی داره و در توان نهایی چیزی حدود 110 دسی بل فشار صوتی ایجاد میکنه که فشار خیلی زیادی نیست و به دلیل همین رنج داینامیک محدود هست که میزان دیستورشن زیادی ایجاد میکنه. همچنین MSW برای کاربری سینمایی اصلا به نظرم مناسب نیست بخاطر رنج داینامیک محدود و کمپرشن که در صدا ایجاد میشه و نمیتونه criteria اغلب استانداردهای سینمایی مثل THX را از نظر SPL در فاصله مشخص تامین کنه.

نکته اینکه گراف پاسخ فرکانسی را از سایت Troels Gravesen که فرد شناخته شده ای در زمینه طراحی اسپیکر در جامعه صوت بین المللی هست و از دوستان بسیار خوبم که از سالهای دور مطالب زیادی ازش آموختم، اخذ شده (لینک). در این مطلب Troels قطعه MSW را تحت آزمایش های مختلف قرار داده و بد ندیدم نتیجه گیری نهایی که نوشته هم اینجا قرار بدم:

CONCLUSION
These Manger drivers do not get my full-hearted recommendation. Price is fairly high, soundstage depth is limited, power handling is limited and distortion soon a problem. 
The inability to present a transparent soundstage with good depth is what I rate the most serious shortcoming here. Three drivers as seen from the larger commercial variants may solve power handling problem and well, we may easily pay 6 x 700 £ for good commercial speakers, so I don’t consider them overpriced as such. Making a Manger driver probably takes hours and even from these old units, pair matching is nothing short of excellent.
At the end of the day my AT-SW speakers will for the same price (two MSW units) beat the crap out of the Mangers. You may find this inappropriate self-praise, but I’ll stick my neck out
Post scriptum:
After finishing the article I started a google search on “Manger MSW distortion” and found this article on the Manger Zerobox 109. I was kind of relieved to find an article very much confirming my measurements and to some extent my evaluation. In particular with regard to distortion. Quote: “However, this transient accuracy is achieved at the expense of frequency response and nonlinear distortion, both of which lie outside the specifications of most monitor loudspeakers
“.

ترجمه چند خطش:
قطعه Manger MSW توصیه تمام و کمال من را نخواهد داشت. قیمتش بالاست، عمق ساند استیج محدوده، توان هندلینگ پایینه و میزان دیستورشن مشکل سازه. عدم توانایی در ارائه ساند استیجی با وضوح و عمق کافی چیزیه که میتونم بگم مشکل اصلیه در مورد این قطعه.
….
در هر صورت سرعت پاسخ (دقت در ترنزیشن) به بهای گزاف پاسخ فرکانسی [نه چندان خوب] و دیستورشن غیرخطی بدست اومده، که تمام این شاخص ها خارج از مشخصات بیشتر اسپیکرهای مانیتورینگ قرار می گیرد.

 

 

By | 2018-02-15T09:09:35+00:00 ژانویه 28th, 2018|دسته‌بندی نشده|0 Comments

About the Author:

Leave A Comment