This post is also available in English

سلام دوستان. در این مطلب به نقد و بررسی محصول SPEC RSP-901EX می پردازیم.

محصول SPEC RSP-901EX یک جعبه چوبی کوچک حدود 10 سانتیمتر در 10 سانتیمتر هست که دو عدد کانکتور روش تعبیه شده. قیمت این محصول 1195 دلار برای یک جفت هست و انتظار میره در ایران حدود 5 میلیون تومن قیمت داشته باشه:

20160421153901_xfhosautspec-6

نحوه استفاده

نحوه استفاده این قطعه به این صورت هست که دو سیم از کانکتورهای این قطعه به کانکتورهای پشت اسپیکر (یا آمپلیفایر) متصل میشه:

photo_02

مکانیزم عملکرد

این محصول در ایران دارای نماینده فروش هست و فروشنده این کالا در مورد مکانیزم عملکردش توضیحاتی داده که در روند این نقد و بررسی بهش اشاره میکنم زیرا لازم بود در موردش توضیحاتی بدم.

نقل قول از کانال تلگرامی @avinavaarta:
همه ى بلندگوهايى كه بر اساس حركت پيستونى كار مى كنن متكى به Voice Coil هستن. اما، عملكرد فيزيكى وويس كويل خودش عامل به وجود اومدن جريان الكتريكى مخالفى از سوى بلندگو به سمت پاور امپ ميشه كه اصطلاحاً Counter-Electromotive Force يا نيروى عكس الكتروموتيو ناميده ميشه.
اين جريان مخالف كه از طريق كابل بلندگو به سوى پاور امپى فاير حركت ميكنه از عناصر نامطلوب صدا به شمار مياد چراكه هميشه مثل سدى در برابر مرحله تقويت نهايى صدا يا Amplification مقاومت نشون ميده پس لازم به ذكر نيست كه حذف شدنش تاثيرى زيادى بر عملكرد و پرفورمنس بلندگو و آمپلى فاير داره. شركت آوين آوا، نمايندگى رسمى كمپانى ژاپنى SPEC ، از چند سال پيش عرضه ى محصولى ازين كمپانى رو به علاقه مندان شروع كرد با نام Real Sound Processor كه قابليت حذف كامل نيروى عكس الكتروموتيو رو داره. همچنين، اين دستگاه نوسانهاى امپدانس بلندگو رو سامان ميده و به اين ترتيب پاور آمپلى فاير به راحتى سيگنال ورودى رو تقويت و با بيشترين وفادارى به بلندگو ارسال ميكنه.

مساله EMF یا Electromotice force یه مساله کاملا درست و شناخته شده هست که در مطلبی تحت عنوان “دمپینگ فکتور” بطور کامل در موردش توضیح داده بودم (لینک مطلب) ولی ادعای “حذف” این نیرو دارای پشتوانی منطقی و علمی نیست. حذف جریان EMF به معنی قطع جریان ارتباطی بین اسپیکر و آمپلیفایر هست و فقط در این صورت میشه جریان برگشتی به سمت آمپلیفایر را کاملا از بین برد. شاید لازم باشه در اینجا قانون اهم را یادآوری کنم. قانون اهم میگه V=I×R که V=ولتاژ و I=شدت جریان و R=مقاومت هست. جذف هر کدوم از این سه بخش میتونه معادله رو بهم بزنه و دیگه مداری در کار نخواهد بود که بشه خصوصیاتش رو بررسی کرد. سیم پیچ بلندگوها بر اساس امپدانس بررسی میشن زیرا مقاومت در یک بلندگو تابعی از فرکانس هست و این به این معنی هست که مقاومت سیم پیچ در فرکانس های مختلف متفاوت هست.image_preview

بر اساس قانون اهم ما امکان از بین بردن EMF رو به هیچ وجه نداریم ولی سیم پیچ تمام بلندگوها دارای یک یا چند پیک یا قله مقاومتی در فرکانس های مختلف هست که اصطلاحاً بهش Resonance frequency گفته میشه. با ملایم سازی مقاومت در این فرکانس ها میشه تاثیر منفی EMF بر آمپلیفایر رو کم کرد. در خصوص محصول مورد بررسی بعنوان یه طراح اسپیکر خیلی حدسش دشوار نیست که مدار داخلی این دستگاه نوعی impedance equalizing یا مدار Zobel هست که در یک یا چند رنج فرکانسی مشخص مقاومتی موازی با سیم پیچ بلندگو رو در مدار قرار میده و باعث کاهش مقاومت در رزونانس فرکانسی میشه. حتی قبل از دیدن داخل این دستگاه تونستم حدس بزنم که داخلش باید یه خازن و یه مقاومت باشه. کار مقاومت که مشخصه بصورت موازی با مقاومت سیم پیچ بلندگو باعث تعدیل مقاومتی میشه که آمپلیفایر می بینه و خازن هم اینجا بخش بازه اعمال شده بر فرکانس رو مشخص میکنه. در تصویر زیر داخل این جعبه چوبی رو می بینید. در سمت چپ دو خازن موازی شده برای رسیدن به ظرفیت خازنی مورد نظر و در سمت راست دو مقاومت موازی شده. بخش خازن و مقاومت نسبت بهم سری هستند. و کل مدار متشکل از خازن و مقاومت نسبت به بلندگو موازی هستند (به تصور نحوه استفاده که بالاتر قرار دادم توجه کنید). مقدار مقاومت 15 اهم و ظرفیت خازن حدود 1.5 میکروفاراد هست در نتیجه این مدار همونطور که حدس زده بودم یه Zobel Network هست برای ملایم سازی امپدانسی و از فرکانس های میانی به بالا عمل میکنه. اثر قابل انتظار چنین مدار متصل به بلندگو میتونه ملایم شدن امپدانس از فرکانس های میانی به بعد و در نتیجه شارپ تر شدن فرکانس های بالا باشه. البته ذکر این نکته ضروری هست اسپیکرهای مختلف رفتار امپدانسی متفاوتی دارند و در نتیجه هر اسپیکری برای ملایم شدن امپدانسش به یه مدار Zobel منحصر به خودش نیاز داره که شامل خازن بر اساس محدوده فرکانسی و مقاومت بر اساس میزان دامنه فرکانسی قله امپدانسی میشه. استفاده از یک مدار برای تمام اسپیکرها نتیجه رو بسیار متغییر میکنه به این معنی که این محصول با اسپیکرهای مختلف، نتایج متفاوتی میده. سازنده پیچ های درب زیر جعبه را زیر پایه های لاستیکی قرار داده و همچنین درب از داخل چسب خورده که باز کردنش دشوارتر بشه همونطور که در تصویر مشخصه نیاز به استفاده از پیچ گوشتی بوده که بدنه چوبی را زخمی کرده. در مجموع میشه اینطور نتیجه گیری کرد که سازنده نمیخواسته مصرف کننده بدونه داخل جعبه چی هست:

Inside SPEC

مدار Zobel

مدار زوبل ساختار ساده ای داره و در کراس اور بسیازی از اسپیکرها بصورت پیشفرض وجود داره. در تصویر زیر شماتیک یه مدار زوبل می بینید که متشکل هست از یک خازن و یک مقاومت:

Zobel

و در تصویر زیر تاثیر این مدار بر امپدانس یک اسپیکر را مشاهده می کنید:

Impedance-curve

ارزش خرید

بعنوان یه طراح و سازنده اسپیکر تا اونجایی که بمن مربوط میشه مدار الکترونیکی داخل این محصول شامل مقاومت با تلرانس پایین از Dale و خازن کاغذ در روغن جنس مرغوب چیزی حدود 10 دلار ارزش دارند. کانکتورهای ورودی Gold plated حدود جفتی 10 دلار و ساخت جعبه چوبی با این ابعاد هم شاید حداکثر حدود 10 دلار هزینه داشته باشه. هزینه نهایی ساخت هر جعبه چیزی حدود 30 دلار هست و 60 دلار برای یک جفت. البته با در نظر گرفتن تعداد پایین برای ساخت این هزینه ها هست و قطعاً برای سازنده هزینه کمتری داره و شاید جفتش با حدود 20-30 دلار ساخته بشه. تصمیم گیری در مورد ارزش خرید این محصول بر عهده شما مصرف کننده محترم هست و این مطلب صرفا برای نقد و بررسی هست و قضاوت در مورد ارزش این کالا بر عهده شماست. میتونید میزان تاثیر مثبت این وسیله در صدا را خودتون در فروشگاهی که عرضه میکنه بشنوید و بعد تصمیم بگیرید.

نتیجه گیری

ملایم سازی امپدانسی در اکثر مواقع نتیجه مثبتی داره البته نه همیشه ولی میشه انتظار داشت با استفاده ازین محصول بشه صدایی بازتر از نظر فرکانس های بالا شنید البته تاثیر اونقدر بزرگ نخواهد بود که شوکه بشید ولی به هرحال تاثیر داره. این محصول مقادیر خازنی و مقاومتی ثابتی داره که همونطور که بهش اشاره شد نمیتونه برای تمام اسپیکرها حالت بهینه داشته باشه چون هر اسپیکر رفتار امپدانسی منحصر به خودش را دارد ولی به هرحال بصورت حدودی هم میتونه اثر خودش رو بگذاره ولی اگر کسی وسواس داشته باشه روی این مورد میتونه نمودار امپدانسی اسپیکر خودش رو در فرکانس های مختلف بدست بیاره و یه مدار مختص همون اسپیکر بسازه.

امیدوارم مطالعه این نقد و بررسی براتون مفید بوده باشه. اگر کسی علاقه داشت چنین مداری برای اسپیکر خودش بسازه، میتونه روی کمک من حساب کنه.